Birikimini değerlendirmek isteyen herkesin karşılaştığı temel soru: Parayı dövizde mi tutmalı, yoksa yüksek faizli TL mevduatta mı? TCMB politika faizinin %37 olduğu bu dönemde iki seçeneği rakamsal mantığıyla karşılaştıralım.
TL Mevduatın Sunduğu Getiri
Politika faizi %37, gecelik borç verme faizi %40 seviyesindeyken bankaların mevduat faizleri de bu civarda şekilleniyor. Kampanyalara ve vadeye göre değişmekle birlikte, yıllık bazda %40'a yaklaşan brüt getiriler görmek mümkün. Stopaj kesintisini düştüğünüzde bile net getiri oldukça yüksek kalıyor. Üstelik bu getiri, vade sonunda garantili; kur gibi belirsiz bir değişkene bağlı değil.
Döviz Hesabının Matematiği
Döviz hesabında getiri iki bileşenden oluşur: dövizin kendi faizi (dolar ve euro mevduatta genellikle düşük oranlar) ve kur artışı. Asıl belirleyici olan kur hareketidir. Basit bir kıyaslama yapalım: TL mevduat size bir yılda net %35-40 civarı kazandırıyorsa, döviz hesabının bunu yakalayabilmesi için kurun da yaklaşık aynı oranda artması gerekir. Oysa dolar/TL uzun süredir 50 TL bandına yakın, oldukça yatay bir seyir izliyor. Kur yatay kaldığı sürece dövizde bekleyen yatırımcı, TL mevduatın yüksek getirisinden mahrum kalıyor; buna "fırsat maliyeti" diyoruz.
Peki Neden Hâlâ Döviz Tutanlar Var?
Çünkü mesele sadece getiri değil, aynı zamanda güven ve sigorta. Türkiye'de geçmişte yaşanan ani kur sıçramaları, yatırımcı hafızasında derin iz bıraktı; bu tarihçeyi doların 20 yıllık hikayesi konusunda ayrıntılı anlatmıştık. Döviz tutmak, beklenmedik bir şok senaryosuna karşı bir tür sigorta işlevi görüyor. Ayrıca döviz cinsinden gideri olanlar (eğitim, ithalat, seyahat) için döviz biriktirmek getiri hesabından bağımsız olarak mantıklı olabilir.
Reel Getiriyi Atlamayın
Nominal %40 faiz kulağa muhteşem geliyor ama asıl soru şu: enflasyonun üzerinde mi? Paranızın satın alma gücünün gerçekten artıp artmadığını görmek için reel getiri hesabı yapmak şart. Bu hesabın formülünü ve örneklerini reel getiri nasıl hesaplanır başlığında bulabilirsiniz. Benzer şekilde, gram altının 6.260 TL civarında seyrettiği bu dönemde altın da üçüncü bir alternatif olarak masada; altın-mevduat kıyaslamaları için Altın forumu bölümüne bakabilirsiniz.
Dengeli Bir Yaklaşım Önerisi
Bence soru "ya döviz ya TL" şeklinde kurulmamalı. Yüksek reel faiz döneminde birikimin önemli bölümünü TL mevduatta değerlendirip, bir kısmını sigorta amaçlı dövizde veya altında tutmak; döviz tarafında da tek kura bağlanmamak (bkz. euro mu dolar mı tartışması) çoğu yatırımcı için daha dengeli bir çözüm. Vade tarafında da küçük bir taktik var: mevduatı tek seferde uzun vadeye bağlamak yerine farklı vadelere bölmek (merdiven stratejisi), hem faiz değişimlerine uyum esnekliği sağlar hem de acil nakit ihtiyacında bozdurma zararını azaltır. Faiz indirim döngüsü başladığında bu denklemin yeniden kurulması gerekeceğini de not edelim: mevduat faizleri düştükçe dövizin ve altının göreli cazibesi artabilir, bu yüzden karar bir kez verilip unutulacak bir karar değil, dönem dönem gözden geçirilmesi gereken bir tercih.
İlgili Konular
Reel Getiri Nedir, Nasıl Hesaplanır? Enflasyon Karşısında Paranızın Gerçek Değeri
Merkez Bankası Faiz Kararları Dolar Kurunu Nasıl Etkiliyor? (%37 Politika Faizi)
Kur Riskinden Korunma Yolları: Bireysel Yatırımcı İçin Pratik Stratejiler
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
Siz birikiminizi şu an nasıl değerlendiriyorsunuz: TL mevduat mı, döviz mi, yoksa karma bir sepet mi? Oranlarınızı ve gerekçelerinizi paylaşırsanız güzel bir kıyaslama çıkar ortaya.