Cildinizde zamanla ortaya çıkan, sınırları belirgin ve çevresindeki deriden daha açık renkte görünen beyaz lekeler fark ettiniz mi? Bu lekeler bazen ellerde, yüzde, kollarda veya vücudun farklı bölgelerinde ortaya çıkabilir. Vitiligo adı verilen bu cilt hastalığı, deriye rengini veren melanin pigmentinin azalması ya da tamamen kaybolması sonucunda gelişir.Vitiligo bulaşıcı değildir ve kişinin genel sağlığını doğrudan tehdit eden bir hastalık olarak kabul edilmez. Ancak görünür bölgelerde oluştuğunda kişinin özgüvenini ve sosyal yaşamını etkileyebilir. En önemli özelliklerinden biri, ciltteki renk değişiminin kişiden kişiye farklılık göstermesidir.
Cilt Neden Bir Anda Rengini Kaybeder?
Cildimize, saçlarımıza ve gözlerimize renk veren melanin adlı pigment, melanosit adı verilen hücreler tarafından üretilir. Vitiligoda bağışıklık sistemi, henüz tam olarak açıklanamayan nedenlerle kişinin kendi melanosit hücrelerini hedef alabilir. Bu nedenle hastalık otoimmün cilt hastalıkları arasında değerlendirilir.
Melanin üretimi azaldığında veya pigment üreten hücreler kaybolduğunda cildin belirli bölgelerinde beyaz alanlar oluşur. Bu değişim bazen yavaş ilerler, bazen de kısa sürede fark edilir hâle gelebilir.
Vitiligonun ortaya çıkmasında genetik yatkınlık ve bağışıklık sistemiyle ilişkili faktörlerin rol oynadığı düşünülmektedir. Bazı kişilerde aile öyküsü bulunabilir. Bununla birlikte ailesinde vitiligo olan herkesin bu hastalığa yakalanacağı anlamına gelmez.
Güneş yanığı veya ciltte meydana gelen bazı fiziksel travmalar da yatkınlığı bulunan kişilerde yeni lekelerin ortaya çıkmasını tetikleyebilir.
Vitiligo Nasıl Anlaşılır?
Vitiligonun en belirgin işareti, ciltte oluşan süt beyazı veya açık renkli lekelerdir. Bu lekeler genellikle ağrıya ve kaşıntıya neden olmaz. Ancak bazı kişilerde yeni lekeler oluşurken hafif kaşıntı görülebilir.
En sık etkilenen bölgeler şunlardır:
- Eller, parmaklar ve bilekler
- Yüz ve göz çevresi
- Ağız ve dudak çevresi
- Dirsekler ve dizler
- Koltuk altı ve kasık bölgesi
- Vücudun farklı kıvrım alanları
Bazı kişilerde yalnızca birkaç küçük leke bulunurken bazılarında vücudun daha geniş alanları etkilenebilir. Saç ve sakal bulunan bölgelerde de renk değişimi görülebilir; saçlar beyazlayabilir.
Vitiligo her zaman aynı şekilde ilerlemez. Bazı kişilerde lekeler uzun süre değişmeden kalırken bazılarında yeni bölgelerde ortaya çıkabilir. Bu nedenle hastalığın seyri kişiye özel değerlendirilir.
Vitiligo Tedavi Edilebilir mi?
Vitiligo için herkeste aynı sonucu veren tek bir tedavi yöntemi bulunmaz. Ancak günümüzde lekelerin yayılmasını kontrol etmeye ve bazı bölgelerde yeniden pigment oluşmasını desteklemeye yönelik çeşitli seçenekler vardır.
Dermatoloji uzmanı öncelikle cilt muayenesi yapar. Gerekli durumlarda Wood lambası adı verilen özel bir ışıkla lekelerin sınırları daha ayrıntılı incelenebilir. Ayrıca vitiligoya eşlik edebilen bazı otoimmün hastalıklar açısından değerlendirme yapılabilir.
Tedavide doktorun uygun gördüğü kortikosteroid veya bağışıklık yanıtını düzenleyen kremler kullanılabilir. Daha geniş alanları etkileyen durumlarda fototerapi adı verilen kontrollü ışık tedavisi değerlendirilebilir. Uygun hastalarda farklı ilaç ve tedavi seçenekleri de gündeme gelebilir.
Güneşten korunmak da önemlidir. Pigmentini kaybeden bölgeler güneş yanığına daha açık olabilir. Bu nedenle uygun güneş koruyucu kullanılması önerilir.
Unutulmaması gereken: Vitiligo bulaşıcı değildir, temasla başka bir kişiye geçmez. Ciltte yeni beyaz lekeler fark edildiğinde kendi kendine tanı koymak yerine dermatoloji uzmanına başvurmak en doğru yaklaşımdır. Erken değerlendirme, uygun tedavi seçeneklerinin belirlenmesine yardımcı olabilir.