Yıllar önce çok daha korkutucu bir hastalık olarak bilinen verem, günümüzde de dünya genelinde görülmeye devam ediyor. Özellikle uzun süren öksürük, gece terlemesi ve açıklanamayan kilo kaybı gibi belirtilerle kendini gösterebilen bu hastalığın tıptaki adı tüberkülozdur. Çoğunlukla akciğerleri etkileyen tüberküloz, tedavi edilmediğinde vücudun başka organlarına da yayılabilir.İyi haber şu ki tüberküloz, uygun ilaç tedavisiyle iyileştirilebilen bir enfeksiyon hastalığıdır. Ancak tedavinin düzenli ve eksiksiz sürdürülmesi gerekir.
Verem Mikrobu Vücuda Nasıl Giriyor?
Tüberküloza, Mycobacterium tuberculosis adı verilen bir bakteri neden olur. Bu bakteri çoğunlukla hasta kişinin öksürmesi, hapşırması veya konuşması sırasında havaya yayılan küçük parçacıkların solunmasıyla bulaşır.
Özellikle tedavi edilmemiş, bulaştırıcı akciğer veya gırtlak tüberkülozu bulunan kişilerle uzun süre aynı kapalı ortamda bulunmak bulaşma riskini artırabilir.
Tüberküloz genellikle tokalaşmak, aynı tabaktan yemek yemek, kıyafet paylaşmak veya eşyalara dokunmak yoluyla bulaşmaz.
Mikrop vücuda girdikten sonra bağışıklık sistemi tarafından kontrol altına alınabilir. Bu durumda kişide belirti bulunmayabilir ve hastalık başkalarına bulaştırılmaz. Buna gizli tüberküloz enfeksiyonu denir. Bağışıklık sistemi zayıfladığında mikrop ileride aktif hastalığa dönüşebilir.
Hangi Belirtiler Verem Hastalığını İşaret Eder?
Tüberkülozun belirtileri başlangıçta hafif olabilir. Bu nedenle bazı kişiler uzun süre yaşadıkları şikâyetleri önemsemeyebilir.
En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
- İki haftadan uzun süren öksürük
- Balgam çıkarma
- Bazı durumlarda kanlı balgam
- Gece terlemesi
- İştahsızlık
- İstemsiz kilo kaybı
- Halsizlik ve yorgunluk
- Hafif ateş
- Göğüs ağrısı
Tüberküloz yalnızca akciğerleri etkilemez. Lenf bezleri, kemikler, böbrekler ve beyin zarları gibi farklı organlarda da görülebilir. Bu durumda belirtiler etkilenen organa göre değişir.
Özellikle uzun süren öksürük, gece terlemesi ve açıklanamayan kilo kaybı birlikte görülüyorsa sağlık kuruluşuna başvurmak önemlidir.
Tanı Nasıl Konulur? Hangi Testler Yapılır?
Tüberküloz şüphesinde doktor öncelikle kişinin şikâyetlerini, hastalık geçmişini ve tüberküloz hastası biriyle temas edip etmediğini değerlendirir.
Akciğer tüberkülozunda akciğer röntgeni önemli incelemelerden biridir. Ancak yalnızca röntgen görüntüsüyle kesin tanı koyulamaz.
Balgam örneği alınarak mikroskobik inceleme, moleküler testler ve kültür çalışmaları yapılabilir. Bu testler bakterinin varlığını göstermeye ve uygun ilaçların belirlenmesine yardımcı olur.
Gizli tüberküloz enfeksiyonunun araştırılmasında ise PPD deri testi veya IGRA adı verilen kan testlerinden yararlanılabilir. Bu testlerin sonuçları kişinin diğer bulgularıyla birlikte değerlendirilir.
Tedavisi Nasıl Yapılır? Veremden Korunmak Mümkün mü?
Tüberküloz tedavisinde birden fazla antibiyotik belirli bir süre birlikte kullanılır. Tedavi çoğunlukla en az altı ay sürer; hastalığın türüne ve ilaç duyarlılığına göre süre değişebilir.
İlaçların düzensiz kullanılması veya doktor önerisi olmadan bırakılması, hastalığın yeniden ortaya çıkmasına ve ilaçlara direnç gelişmesine neden olabilir. Bu nedenle tedavi mutlaka sağlık ekibinin gözetiminde tamamlanmalıdır.
Korunmada BCG aşısı özellikle çocukları tüberkülozun ağır ve yaygın biçimlerine karşı korumaya yardımcı olur. Ayrıca bulaştırıcı hastalığı bulunan kişilerin erken teşhis edilmesi, uygun tedaviye başlaması ve yakın temaslıların değerlendirilmesi önemlidir.
Tüberküloz geçmişte olduğu gibi günümüzde de dikkat edilmesi gereken bir hastalıktır. Ancak erken tanı, düzenli tedavi ve doğru korunma önlemleri sayesinde kontrol altına alınabilir.