Tinnitus, dışarıdan herhangi bir ses gelmediği hâlde kişinin kulağında veya başının içinde ses duyması durumudur. Halk arasında kulak çınlaması olarak bilinir. Bu ses bazen ince bir zil sesi, bazen uğultu, vızıltı, ıslık veya tıslama şeklinde hissedilebilir.
Kulak çınlaması tek kulakta veya iki kulakta birden görülebilir. Bazı kişilerde yalnızca birkaç saniye sürerken bazılarında uzun süre devam edebilir. Özellikle sessiz ortamlarda daha belirgin hâle gelebilir.
Tinnitus kendi başına bir hastalık değil, farklı sağlık sorunlarıyla ilişkili olabilen bir belirtidir. Her yaşta ortaya çıkabilir ve mutlaka ciddi bir rahatsızlık bulunduğu anlamına gelmez.
Belirtileri
Kulak çınlamasının en belirgin özelliği, çevrede gerçek bir ses kaynağı bulunmadığı hâlde ses algılanmasıdır. Duyulan sesin türü ve şiddeti kişiden kişiye değişebilir.
Yaygın belirtiler şunlardır:
- İnce çınlama: Sürekli veya aralıklarla zil sesine benzeyen bir ses duyulması.
- Uğultu: Kulakta düşük frekanslı, derinden gelen bir ses hissedilmesi.
- Vızıltı: Elektrik veya böcek sesini andıran bir algı oluşması.
- Islık sesi: İnce ve keskin bir ses duyulması.
- Sesle birlikte işitme güçlüğü: Bazı kişilerde çınlamaya işitme kaybı eşlik etmesi.
- Uyku ve dikkat sorunları: Sürekli ses algısı kişinin dinlenmesini ve odaklanmasını zorlaştırabilir.
Bazı kişilerde çınlama kalp atışıyla aynı ritimde duyulabilir. Buna pulsatil tinnitus denir. Özellikle yeni başlayan veya sürekli devam eden bu tür çınlamanın doktor tarafından değerlendirilmesi önemlidir.
Neden Olur?
Kulak çınlamasının birçok farklı nedeni olabilir. En yaygın nedenlerden biri yüksek sese uzun süre maruz kalmaya bağlı işitme sistemi hasarıdır. Bunun dışında kulakla veya vücudun başka sistemleriyle ilişkili sorunlar da çınlamaya yol açabilir.
Başlıca nedenler şunlardır:
- Yüksek ses: Konser, makine gürültüsü veya yüksek sesli kulaklık kullanımı işitme sistemini etkileyebilir.
- İşitme kaybı: Yaşa bağlı veya başka nedenlerle gelişen işitme kaybına çınlama eşlik edebilir.
- Kulak kiri: Kulak kanalında biriken yoğun kir geçici çınlama oluşturabilir.
- Orta kulak sorunları: Kulak enfeksiyonları ve bazı kulak hastalıkları çınlamaya neden olabilir.
- Çene eklemi problemleri: Çene hareketleriyle değişen çınlama bazı kişilerde görülebilir.
- Bazı ilaçlar: Bazı ilaçlar kulak çınlamasıyla ilişkili olabilir.
- Dolaşım sorunları: Özellikle nabızla uyumlu seslerin değerlendirilmesinde damar kaynaklı nedenler araştırılabilir.
Çınlamanın nedenini belirlemek için kişinin sağlık geçmişi ve işitme durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Tanı ve Tedavi
Kulak çınlaması şikâyetiyle doktora başvurulduğunda öncelikle kulak muayenesi yapılır. Gerekli görüldüğünde işitme testi uygulanır. Çınlamanın özelliklerine göre ek incelemeler veya görüntüleme yöntemleri de istenebilir.
Tedavi, çınlamaya neden olan duruma göre değişir. Kulak kiri veya enfeksiyon gibi bir neden tespit edilirse buna yönelik tedavi uygulanabilir. İşitme kaybı bulunan bazı kişilerde işitme cihazları çınlamanın daha az fark edilmesine yardımcı olabilir.
Nedeni belirlenemeyen veya uzun süren tinnitus durumlarında ses terapisi ve bilişsel davranışçı terapi gibi yöntemler değerlendirilebilir. Bu yaklaşımlar özellikle çınlamanın günlük yaşam üzerindeki etkisini azaltmayı amaçlar.
Kulak çınlamasını herkes için kesin olarak ortadan kaldıran tek bir tedavi bulunmamaktadır. Bu nedenle bilimsel dayanağı olmayan ilaç ve bitkisel ürünlere karşı dikkatli olunmalıdır.
Çınlama aniden işitme kaybıyla birlikte başladıysa aynı gün acil kulak burun boğaz değerlendirmesi gerekir. Şiddetli baş dönmesi, yüz güçsüzlüğü veya başka nörolojik belirtiler eşlik ediyorsa acil yardım alınmalıdır.