Skolyoz, omurganın normalde düz bir hat üzerinde ilerlemesi gerekirken yana doğru eğrilmesi ve bazı durumlarda kendi ekseni etrafında dönmesiyle ortaya çıkan bir omurga rahatsızlığıdır. Omurga arkadan bakıldığında düz görünmelidir. Skolyozda ise omurga sağa veya sola doğru eğrilebilir ve bazen S ya da C harfine benzeyen bir şekil alabilir.Bu durum çocukluk ve ergenlik döneminde daha sık fark edilir. Ancak yetişkinlikte de ortaya çıkabilir. Hafif skolyoz vakaları günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemeyebilirken daha ileri eğrilikler duruş, hareket ve bazı durumlarda solunum üzerinde etkili olabilir.
Skolyoz Neden Oluşur?
Skolyozun farklı nedenleri vardır. En sık görülen türü, nedeni tam olarak bilinmeyen idiyopatik skolyozdur. Özellikle büyümenin hızlandığı ergenlik döneminde fark edilir. Bu türün kötü duruş, ağır çanta taşımak veya yanlış oturmak nedeniyle oluştuğu düşünülmemelidir.
Skolyozun diğer türleri ise doğuştan gelen omurga gelişim farklılıkları, bazı kas ve sinir sistemi hastalıkları veya yetişkinlikte omurgada meydana gelen yaşa bağlı değişikliklerle ilişkili olabilir.
Başlıca skolyoz türleri şunlardır:
- İdiyopatik skolyoz: Belirgin bir nedeni bulunmayan ve özellikle ergenlikte görülen türdür.
- Konjenital skolyoz: Omurganın anne karnındaki gelişimi sırasında oluşan farklılıklardan kaynaklanır.
- Nöromüsküler skolyoz: Kasları veya sinir sistemini etkileyen bazı hastalıklarla ilişkilidir.
- Dejeneratif skolyoz: Genellikle yetişkinlikte, omurga diskleri ve eklemlerindeki yaşa bağlı değişiklikler sonucunda gelişir.
Skolyoz her zaman ilerleyen bir hastalık değildir. Eğriliğin seyri kişinin yaşına, büyüme durumuna ve eğriliğin derecesine bağlıdır.
Belirtileri Nelerdir?
Skolyozun belirtileri eğriliğin derecesine göre değişebilir. Hafif vakalarda herhangi bir şikâyet olmayabilir ve durum rutin kontroller sırasında fark edilebilir.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
- Omuzlardan birinin diğerinden daha yukarıda durması
- Kürek kemiklerinin aynı seviyede görünmemesi
- Bel kıvrımlarının birbirinden farklı olması
- Kalçaların eşit seviyede görünmemesi
- Öne eğilince sırtın bir tarafının daha belirgin yükselmesi
- İleri yaşlarda sırt veya bel ağrısı
- Bazı ileri vakalarda hareket ve solunum güçlüğü
Bu belirtilerin bulunması kesin olarak skolyoz olduğu anlamına gelmez. Duruş farklılıkları veya başka kas-iskelet sistemi sorunları da benzer görünümlere neden olabilir. Kesin değerlendirme uzman muayenesiyle yapılır.
Tanı ve Tedavi Yöntemleri
Skolyozun tanısında öncelikle fizik muayene yapılır. Doktor omuz, bel ve kalça seviyelerini değerlendirir. Öne eğilme testiyle sırtın iki tarafı arasındaki yükseklik farkı incelenebilir.
Gerekli görüldüğünde omurganın röntgen görüntüsü alınır. Eğriliğin derecesi Cobb açısı adı verilen ölçüm yöntemiyle belirlenir. Bu ölçüm, hastalığın takibinde ve tedavi kararında önemli rol oynar.
Tedavi planı eğriliğin derecesine, kişinin yaşına ve büyümenin devam edip etmediğine göre hazırlanır.
Hafif eğriliklerde düzenli doktor kontrolü yeterli olabilir. Büyümesi devam eden ve ilerleme riski bulunan bazı kişilerde korse tedavisi önerilebilir. Korse, eğriliğin ilerlemesini önlemeye yardımcı olabilir ancak mevcut eğriliği her zaman tamamen düzeltmez.
Fizik tedavi ve skolyoza yönelik özel egzersizler duruş kontrolünü, kas gücünü ve hareket kabiliyetini destekleyebilir. Daha ileri ve ilerleme riski yüksek eğriliklerde cerrahi tedavi değerlendirilebilir.
Skolyozda erken tanı, özellikle büyüme dönemindeki çocuklar ve ergenler için önemlidir. Düzenli takip sayesinde eğriliğin seyri izlenebilir ve uygun tedavi zamanında planlanabilir.