Sedef hastalığı, cilt hücrelerinin normalden çok daha hızlı yenilenmesi sonucunda ortaya çıkan, uzun süreli ve iltihaplı bir deri hastalığıdır. Bu durum cilt yüzeyinde kırmızı, kabarık ve üzeri beyazımsı pullarla kaplı alanların oluşmasına neden olabilir. Genellikle bulaşıcı değildir ve kişiden kişiye temas yoluyla geçmez. Hastalık dönem dönem alevlenebilir, ardından belirtilerin hafiflediği süreçler yaşanabilir.Sedef hastalığı yalnızca cildi etkileyen bir sorun olarak değerlendirilmemelidir. Bazı kişilerde eklemleri de etkileyebilir. Her yaşta görülebilmekle birlikte belirtilerin şiddeti ve ortaya çıktığı bölgeler kişiden kişiye farklılık gösterir.
Sedef Hastalığı Neden Ortaya Çıkar?
Sedef hastalığının temelinde bağışıklık sisteminin çalışma biçimindeki bir değişiklik bulunur. Normal şartlarda cilt hücreleri belirli bir sürede yenilenirken bu hastalıkta hücre üretimi hızlanır. Yeni hücreler cilt yüzeyinde birikerek kalınlaşmış ve pullu plakların oluşmasına yol açar.
Hastalığın ortaya çıkmasında genetik yatkınlık önemli rol oynayabilir. Ailesinde sedef hastalığı bulunan kişilerde görülme ihtimali artabilir. Ancak ailede bu hastalığın bulunması, kişinin mutlaka sedef olacağı anlamına gelmez.
Bazı çevresel ve yaşamla ilgili faktörler de belirtileri tetikleyebilir. Bunlar arasında şunlar yer alır:
- Yoğun stres ve duygusal zorlanmalar
- Bazı enfeksiyonlar
- Ciltte meydana gelen yaralanmalar veya tahriş
- Soğuk ve kuru hava koşulları
- Bazı ilaçlar
- Sigara ve alkol kullanımı
Bu faktörler herkeste aynı etkiyi göstermez. Kişinin belirtilerini hangi durumların artırdığını takip etmesi, hastalığın kontrolünde yardımcı olabilir.
Belirtileri Nasıl Anlaşılır?
Sedef hastalığının en bilinen belirtisi, ciltte oluşan kırmızı ve üzeri pullu plaklardır. Bu alanlar özellikle dirseklerde, dizlerde, saçlı deride, bel bölgesinde ve vücudun farklı noktalarında görülebilir.
Belirtiler kişiden kişiye değişmekle birlikte en sık karşılaşılan durumlar şunlardır:
- Ciltte kızarıklık ve kalınlaşma
- Beyaz veya gümüş renginde pullanma
- Kaşıntı ve zaman zaman yanma hissi
- Ciltte kuruluk ve çatlama
- Tırnaklarda kalınlaşma, çukurlaşma veya renk değişikliği
- Saçlı deride kepek benzeri yoğun döküntüler
Bazı kişilerde tırnak değişiklikleri, cilt belirtilerinden önce ortaya çıkabilir. Ayrıca sedef hastalığı bulunan bazı kişilerde eklem ağrısı, şişlik ve hareket kısıtlılığı gelişebilir. Bu durum sedefe bağlı eklem hastalığı olarak bilinir.
Tedavi Yöntemleri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Sedef hastalığını tamamen ortadan kaldıran kesin bir tedavi bulunmasa da belirtileri azaltmak ve hastalığı kontrol altında tutmak mümkündür. Tedavi, hastalığın yaygınlığına, şiddetine ve kişinin genel sağlık durumuna göre dermatoloji uzmanı tarafından belirlenir.
Hafif vakalarda cilde uygulanan nemlendiriciler ve doktorun önerdiği özel kremler kullanılabilir. Daha yaygın veya şiddetli durumlarda ışık tedavisi ya da bağışıklık sisteminin belirli bölümlerini hedefleyen ilaçlar gündeme gelebilir.
Günlük yaşamda cildi düzenli nemlendirmek, tahriş edici ürünlerden kaçınmak ve ciltteki değişiklikleri takip etmek faydalı olabilir. Stresin yönetilmesi ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının benimsenmesi de genel sağlık açısından önem taşır.
Sedef hastalığı bulaşıcı olmadığı için bu hastalığa sahip kişilerin toplumdan uzaklaştırılması veya onlarla temastan kaçınılması doğru değildir. Ciltte uzun süre geçmeyen kızarıklık, pullanma ya da kaşıntı görüldüğünde dermatoloji uzmanına başvurulmalıdır. Eklem ağrısı ve şişlik de eşlik ediyorsa bu durum mutlaka doktora bildirilmelidir.