Reflü, mide içeriğinin yemek borusuna doğru geri kaçmasıyla ortaya çıkan bir sindirim sistemi sorunudur. Normal şartlarda yemek borusu ile mide arasında bulunan alt özofagus sfinkteri adı verilen kas halkası, yiyeceklerin mideye geçmesini sağlar ve mide içeriğinin yeniden yemek borusuna çıkmasını önlemeye yardımcı olur.Bu kasın gevşemesi veya görevini yeterince yerine getirememesi durumunda mide asidi ve bazen mide içeriği yemek borusuna geri dönebilir. Bu durum zaman zaman sağlıklı kişilerde de yaşanabilir. Ancak sık tekrarladığında ve rahatsız edici belirtilere neden olduğunda gastroözofageal reflü hastalığı olarak adlandırılır.
Reflü, her yaş grubunda görülebilir. Bazı kişilerde yalnızca yemeklerden sonra hafif yanma hissi oluştururken bazı kişilerde uyku düzenini ve günlük yaşamı etkileyen şikâyetlere yol açabilir.
Reflünün Belirtileri Nelerdir?
Reflünün en bilinen belirtisi mide yanmasıdır. Genellikle göğüs kemiğinin arkasında hissedilen bu yanma, mide içeriğinin yemek borusuna ulaşması sonucunda ortaya çıkar. Özellikle yemeklerden sonra, eğilme sırasında veya uzanıldığında şikâyetler artabilir.
Reflünün yaygın belirtileri şunlardır:
- Göğüs bölgesinde yanma hissi
- Ağza acı veya ekşi su gelmesi
- Boğazda tahriş hissi
- Sık geğirme
- Yutkunurken rahatsızlık
- Yemeklerden sonra şişkinlik
- Gece öksürüğü
- Ses kısıklığı
- Boğaz temizleme ihtiyacının artması
Bazı kişilerde reflü, tipik mide yanması olmadan da görülebilir. Özellikle boğazda rahatsızlık, kronik öksürük veya ses değişikliği gibi şikâyetler ortaya çıkabilir. Ancak bu belirtiler farklı hastalıklardan da kaynaklanabileceği için doğrudan reflüye bağlanmamalıdır.
Göğüste baskı veya ağrı hissi yaşayan kişiler, bunun yalnızca reflüden kaynaklandığını düşünmemelidir. Özellikle nefes darlığı, soğuk terleme veya bayılma hissi eşlik ediyorsa acil tıbbi yardım alınmalıdır.
Reflü Neden Olur?
Reflünün temel nedenlerinden biri, yemek borusunun alt kısmında bulunan kas halkasının yeterince etkili çalışmamasıdır. Bu kasın uygun olmayan zamanlarda gevşemesi, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasına neden olabilir.
Reflü gelişimini kolaylaştırabilen bazı faktörler şunlardır:
- Fazla kilo
- Hamilelik
- Büyük porsiyonlarla yemek yemek
- Yemekten hemen sonra uzanmak
- Mide boşalmasının yavaşlaması
- Mide fıtığı
- Sigara kullanımı
Bazı yiyecek ve içecekler de kişisel olarak reflü belirtilerini artırabilir. Yağlı yiyecekler, çikolata, kahve, gazlı içecekler ve baharatlı besinler bazı kişilerde şikâyetleri tetikleyebilir. Ancak herkesin aynı besinlerden etkilenmesi beklenmez.
Reflünün oluşmasında tek bir neden bulunmayabilir. Birden fazla faktörün birlikte etkili olması mümkündür. Bu nedenle belirtilerin hangi durumlarda arttığını gözlemlemek, kişiye uygun yaşam düzenlemelerinin yapılmasına yardımcı olabilir.
Reflü Nasıl Teşhis Edilir?
Reflü teşhisinde öncelikle kişinin şikâyetleri, belirtilerin sıklığı ve ne zaman ortaya çıktığı değerlendirilir. Doktor, kişinin sağlık geçmişini ve kullandığı ilaçları da dikkate alır. Tipik belirtileri bulunan bazı kişilerde ilk aşamada tedaviye yanıt değerlendirilerek ilerlenebilir.
Şikâyetlerin devam etmesi, tedaviye yanıt alınamaması veya alarm belirtilerinin bulunması durumunda endoskopi gibi incelemeler yapılabilir. Endoskopi sırasında yemek borusu ve mide, kameralı ince bir cihaz yardımıyla değerlendirilir.
Bazı durumlarda yemek borusuna geri kaçan asidin miktarını ve süresini ölçmek için pH veya impedans takibi uygulanabilir. Bu yöntemler özellikle teşhisin net olmadığı durumlarda kullanılabilir.
Yutma güçlüğü, açıklanamayan kilo kaybı, tekrarlayan kusma, kanlı kusma veya siyah dışkı gibi belirtiler varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Reflü Nasıl Tedavi Edilir?
Reflü tedavisi, belirtilerin şiddetine ve hastalığın nedenlerine göre planlanır. Öncelikle yaşam alışkanlıklarında bazı değişiklikler yapılması önerilebilir. Daha küçük porsiyonlarla yemek yemek, yemek sonrasında hemen uzanmamak ve yatmadan önceki birkaç saat içerisinde ağır öğünlerden kaçınmak faydalı olabilir.
Fazla kilosu bulunan kişilerde uygun kilo yönetimi reflü belirtilerinin azalmasına yardımcı olabilir. Gece şikâyetleri yaşayan kişilerde yatağın baş kısmının yükseltilmesi de önerilebilen yöntemler arasındadır.
Doktor gerekli gördüğünde mide asidini azaltan ilaçlar veya diğer uygun tedavileri önerebilir. Bu ilaçların kullanım süresi ve miktarı kişinin durumuna göre belirlenmelidir. Uzun süreli veya sık tekrarlayan reflü şikâyetlerinde kendi kendine ilaç kullanmak yerine uzman değerlendirmesi önemlidir.
Sonuç olarak reflü, mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasıyla oluşan ve farklı şiddetlerde görülebilen bir sağlık sorunudur. Belirtilerin takip edilmesi, uygun beslenme ve yaşam alışkanlıklarının benimsenmesi, gerektiğinde tıbbi tedavi alınması hastalığın kontrolünde önemli rol oynar.