Kalbimiz, vücudumuzun her noktasına kan pompalarken kendisinin de oksijene ve besine ihtiyacı vardır. Bu ihtiyacı karşılayan damarlar koroner arterlerdir. Peki bu damarlar daralır veya tıkanırsa ne olur? Kalp kasına yeterli kan ulaşamamasıyla ortaya çıkan bu durum koroner arter hastalığı olarak adlandırılır.Toplumda kalp damar hastalığı olarak da bilinen bu rahatsızlık, özellikle ileri yaşlarda önemli sağlık sorunlarına neden olabilir. Ancak yalnızca yaşlılarda görülmez. Genetik yatkınlık, yaşam alışkanlıkları ve bazı kronik hastalıklar genç yaşlarda da risk oluşturabilir.
Kalbi Besleyen Damarlar Neden Daralır?
Koroner arter hastalığının en yaygın nedeni damar sertliği olarak bilinen aterosklerozdur. Bu süreçte damarların iç yüzeyinde kolesterol, yağ ve diğer maddelerden oluşan plaklar birikir.
Zaman içerisinde büyüyen plaklar damarların iç boşluğunu daraltarak kan akışını zorlaştırabilir. Kalp, özellikle yürüyüş veya merdiven çıkma gibi efor gerektiren durumlarda daha fazla oksijene ihtiyaç duyar. Damarlar yeterince kan taşıyamadığında kalp kası bu ihtiyacı karşılamakta zorlanabilir.
Hastalığın gelişme riskini artıran başlıca faktörler şunlardır:
- Yüksek kolesterol
- Yüksek tansiyon
- Diyabet
- Sigara kullanımı
- Hareketsiz yaşam
- Fazla kilo
- Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
Bu faktörlerin birden fazlasının aynı kişide bulunması riski daha da artırabilir.
Hangi Belirtiler Ortaya Çıkar?
Koroner arter hastalığı başlangıçta hiçbir belirti vermeden ilerleyebilir. Bazı kişilerde ise özellikle fiziksel aktivite sırasında göğüste rahatsızlık hissi ortaya çıkar.
En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
- Göğüste baskı, sıkışma veya ağırlık hissi
- Yürürken ya da merdiven çıkarken göğüs ağrısı
- Nefes darlığı
- Çabuk yorulma
- Soğuk terleme
- Bulantı
- Ağrının kola, sırta, boyna veya çeneye yayılması
Göğüs ağrısı dinlenmeyle geçebilir ancak bu durum hastalığın önemsiz olduğu anlamına gelmez. Bazı kişilerde, özellikle diyabeti bulunanlarda, belirtiler daha belirsiz olabilir.
Göğüste aniden başlayan veya geçmeyen baskı, nefes darlığı ve soğuk terleme kalp krizi belirtisi olabilir. Böyle bir durumda belirtilerin kendiliğinden geçmesini beklemeden 112 aranmalıdır.
Tanı Nasıl Konulur?
Tanı sürecinde doktor öncelikle kişinin şikâyetlerini, aile öyküsünü ve kalp hastalığı risklerini değerlendirir. Ardından gerekli incelemeler planlanır.
EKG, kalbin elektriksel faaliyetini göstererek bazı kalp sorunlarının belirlenmesine yardımcı olur. Kan testleriyle kolesterol ve kan şekeri gibi değerler incelenebilir.
Efor testi, kalbin fiziksel aktivite sırasında nasıl çalıştığını değerlendirmek için kullanılabilir. Ekokardiyografi kalbin yapısı ve pompalama işlevi hakkında bilgi verir. Gerekli görülen durumlarda koroner BT anjiyografi veya klasik koroner anjiyografiyle damarlar ayrıntılı şekilde görüntülenebilir.
Her hastaya aynı testlerin uygulanması gerekmez. İncelemeler kişinin durumuna göre seçilir.
Tedavisi ve Korunma Yolları Nelerdir?
Koroner arter hastalığının tedavisinde amaç, kalbe yeterli kan ulaşmasını sağlamak ve kalp krizi gibi ciddi komplikasyonların riskini azaltmaktır.
Doktor gerekli gördüğünde kolesterol düşürücü, tansiyon düzenleyici ve kalbin iş yükünü azaltan ilaçlar reçete edebilir. Bazı hastalarda daralmış damarları açmak için stent uygulaması, bazı durumlarda ise bypass ameliyatı gerekebilir.
Korunmada sigaradan uzak durmak, dengeli beslenmek, düzenli fiziksel aktivite yapmak ve tansiyon, kolesterol ile kan şekerini kontrol altında tutmak önemlidir. Özellikle ailesinde erken yaşta kalp hastalığı bulunan kişilerin kontrollerini aksatmaması gerekir.
Koroner arter hastalığı ciddi bir rahatsızlık olsa da erken teşhis ve doğru tedaviyle kontrol altına alınabilir. Kalp sağlığını korumanın en önemli adımlarından biri, belirtileri görmezden gelmemek ve düzenli sağlık kontrollerini ihmal etmemektir.