İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS), kalın bağırsağın çalışma düzenini etkileyen ve karın ağrısı, şişkinlik, gaz, kabızlık veya ishal gibi şikâyetlere yol açabilen kronik bir sindirim sistemi rahatsızlığıdır. Halk arasında hassas bağırsak sendromu olarak da bilinir.Bu rahatsızlık bağırsaklarda mutlaka yapısal bir hasar bulunduğu anlamına gelmez. Bağırsak hareketleri ve bağırsak-beyin arasındaki iletişimde yaşanan değişiklikler belirtilerin ortaya çıkmasında rol oynayabilir.
Hangi Belirtiler Görülür?
İBS'nin en yaygın belirtilerinden biri tekrarlayan karın ağrısıdır. Bu ağrı bazen tuvalete çıktıktan sonra hafifleyebilir. Karında şişkinlik, aşırı gaz ve bağırsak alışkanlıklarında değişiklik de sık görülür.
Bazı kişilerde kabızlık ön plandayken bazılarında ishal görülebilir. İki durumun dönüşümlü yaşandığı kişiler de vardır. Dışkılama sonrasında bağırsakların tamamen boşalmadığı hissi oluşabilir.
Belirtiler dönem dönem artıp azalabilir. Stresli zamanlarda veya bazı yiyeceklerden sonra şikâyetlerin belirginleşmesi mümkündür. Ancak her kişinin belirtileri ve tetikleyicileri farklıdır.
Neden Ortaya Çıkar?
İrritabl bağırsak sendromunun tek bir nedeni yoktur. Bağırsak kaslarının çalışma biçimindeki değişiklikler, bağırsakların normal hareketlere karşı aşırı hassaslaşması ve bağırsak-beyin iletişimindeki farklılıklar etkili olabilir.
Bağırsak mikrobiyotasındaki değişimler, geçirilmiş bazı bağırsak enfeksiyonları ve genetik yatkınlık da hastalıkla ilişkilendirilmektedir. Stres ve kaygı belirtileri artırabilir ancak İBS yalnızca psikolojik bir rahatsızlık değildir.
Bazı kişiler süt ürünleri, belirli karbonhidratlar veya yağlı yiyecekler tükettiğinde daha fazla şikâyet yaşayabilir. Bu nedenle herkese aynı beslenme listesini uygulamak doğru değildir.
Tanı ve Tedavi Nasıl Yapılır?
İBS tanısı için öncelikle kişinin şikâyetleri ve sağlık geçmişi değerlendirilir. Doktor gerekli gördüğünde kan ve dışkı testleri isteyebilir. Çölyak hastalığı, bağırsak iltihapları ve benzer belirtilere neden olabilecek diğer rahatsızlıkların araştırılması gerekebilir.
Tedavi, kişinin yaşadığı belirtilere göre düzenlenir. Beslenme alışkanlıklarının gözden geçirilmesi, düzenli fiziksel aktivite, yeterli uyku ve stres yönetimi şikâyetlerin kontrolüne yardımcı olabilir. Bazı durumlarda doktor ilaç tedavisi veya diyetisyen desteği önerebilir.
Dışkıda kan görülmesi, açıklanamayan kilo kaybı, ateş, kansızlık veya gece uykudan uyandıran bağırsak şikâyetleri varsa bunlar yalnızca İBS'ye bağlanmamalı ve tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
İrritabl bağırsak sendromu yaşam kalitesini etkileyebilse de doğru tanı ve kişiye uygun bir takip planıyla belirtiler çoğu kişide yönetilebilir.