Huzursuz Bacak Sendromu (HBS), özellikle dinlenme sırasında bacaklarda rahatsız edici hisler ve bacakları hareket ettirme ihtiyacı oluşturan nörolojik bir durumdur. Genellikle akşam saatlerinde ve gece daha belirgin hâle gelir. Kişi otururken, uzanırken veya uyumaya çalışırken bacaklarında tarif etmesi zor bir huzursuzluk hissedebilir. Bacakları hareket ettirmek, kısa süreliğine rahatlama sağlayabilir.Bu durum yalnızca fiziksel bir rahatsızlık oluşturmakla kalmaz, uyku düzenini ve günlük yaşam kalitesini de etkileyebilir. Bazı kişilerde hafif ve ara sıra görülen belirtiler ortaya çıkarken bazı kişilerde şikâyetler daha sık yaşanabilir.
Huzursuz Bacak Sendromunun Belirtileri
Huzursuz Bacak Sendromu yaşayan kişiler, bacaklarında farklı şekillerde rahatsızlık hissedebilir. Bu his herkes tarafından aynı şekilde tarif edilmez. Bazıları karıncalanma, bazıları çekilme, yanma, batma veya bacakların içinde hareket etme isteği şeklinde tanımlayabilir.
En belirgin özellik, bacakları hareket ettirme ihtiyacının ortaya çıkmasıdır. Belirtiler genellikle dinlenme sırasında başlar veya şiddetlenir. Yürümek, bacakları germek ya da hareket ettirmek geçici rahatlama sağlayabilir.
Yaygın belirtiler şunlardır:
- Bacaklarda açıklanması zor bir huzursuzluk hissi
- Özellikle akşam ve gece artan rahatsızlık
- Otururken veya uzanırken belirtilerin belirginleşmesi
- Bacakları sürekli hareket ettirme ihtiyacı
- Uykuya dalmakta zorlanma
- Gece uykusunun sık sık bölünmesi
- Gündüz yorgunluk ve dikkat dağınıklığı
Bazı kişilerde belirtiler zamanla kollarda da görülebilir. Şikâyetlerin sıklığı ve şiddeti kişiden kişiye değişebilir.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Huzursuz Bacak Sendromunun kesin nedeni her zaman belirlenemese de beyindeki hareket kontrolüyle ilişkili sistemlerin ve dopamin adı verilen kimyasal haberci maddenin rol oynadığı düşünülmektedir.
Demir eksikliği de bu sendromla ilişkili önemli faktörlerden biridir. Vücuttaki demir düzeyinin düşük olması, sinir sisteminin çalışma biçimini etkileyebilir. Bu nedenle huzursuz bacak şikâyeti bulunan kişilerde doktor gerekli görürse demir depolarını değerlendirebilir.
Sendromun ortaya çıkmasında etkili olabilecek diğer faktörler şunlardır:
- Ailede huzursuz bacak sendromu öyküsü bulunması
- Gebelik dönemi
- Kronik böbrek hastalığı
- Demir eksikliği
- Bazı sinir sistemi hastalıkları
- Bazı ilaçların kullanımı
Bazı ilaçlar belirtileri artırabilir. Ancak kullanılan bir ilaç, doktor önerisi olmadan bırakılmamalıdır. Ayrıca her bacak ağrısı veya gece oluşan kramp huzursuz bacak sendromu anlamına gelmez.
Tanı ve Tedavi Yöntemleri
Huzursuz Bacak Sendromu için tanı genellikle kişinin anlattığı belirtiler ve doktor değerlendirmesiyle konulur. Belirtilerin dinlenme sırasında ortaya çıkması, hareketle hafiflemesi ve akşam saatlerinde artması tanı açısından önemlidir.
Doktor, benzer şikâyetlere yol açabilecek diğer durumları değerlendirmek için kan testleri isteyebilir. Özellikle demir düzeyi ve demir depoları incelenebilir. Gerekli görüldüğünde başka sağlık sorunları da araştırılır.
Tedavinin şekli belirtilerin şiddetine ve altta yatan nedene göre belirlenir. Demir eksikliği tespit edilirse doktor kontrolünde uygun tedavi uygulanabilir. Bazı kişilerde uyku alışkanlıklarının düzenlenmesi, düzenli fiziksel hareket ve akşam saatlerinde rahatlatıcı aktiviteler yararlı olabilir.
Şikâyetleri azaltmaya yardımcı olabilecek alışkanlıklar arasında düzenli uyku saatleri oluşturmak, gün içinde uzun süre hareketsiz kalmamak ve kafein tüketimini özellikle akşam saatlerinde sınırlamak bulunur.
Belirtiler uyku düzenini bozuyorsa veya günlük yaşamı etkiliyorsa nöroloji bölümüne başvurulması önerilir. Uygun değerlendirme ve tedaviyle birçok kişide şikâyetlerin kontrol altına alınması mümkündür.