Hipotansiyon, halk arasında düşük tansiyon olarak bilinen ve kan basıncının normal kabul edilen değerlerin altında seyretmesi durumudur. Kalp, kanı damarlar aracılığıyla vücudun farklı bölgelerine pompalar. Kanın damar duvarlarına uyguladığı basınca tansiyon adı verilir. Bu basınç gerektiğinden düşük olduğunda beyin ve diğer organlara ulaşan kan akışı bazı durumlarda yetersiz kalabilir.Yetişkinlerde genellikle 90/60 mmHg değerinin altındaki tansiyon ölçümleri düşük tansiyon olarak değerlendirilir. Ancak bu değer tek başına hastalık anlamına gelmez. Bazı kişilerde tansiyon doğal olarak düşük olabilir ve herhangi bir şikâyete neden olmayabilir. Önemli olan tansiyonun kişinin genel durumuyla birlikte değerlendirilmesidir.
Hipotansiyon Türleri Nelerdir?
Hipotansiyon farklı nedenlerle ortaya çıkabilir ve çeşitli türlere ayrılır. En sık karşılaşılan türlerden biri ortostatik hipotansiyondur. Bu durum, kişinin otururken veya yatarken ayağa kalkmasıyla kan basıncının düşmesi sonucunda meydana gelir. Ayağa kalkıldığında kısa süreli baş dönmesi veya göz kararması yaşanabilir.
Bir diğer tür yemek sonrası hipotansiyondur. Özellikle ileri yaştaki bazı kişilerde yemek yedikten sonra kan basıncında düşüş görülebilir. Sindirim sırasında kan dolaşımının önemli bir bölümü sindirim sistemine yönelirken vücut tansiyonu dengelemekte zorlanabilir.
Nörojenik kaynaklı hipotansiyon ise sinir sisteminin kan basıncını düzenleyen mekanizmalarındaki sorunlarla ilişkilidir. Uzun süre ayakta kalma, bazı sinir sistemi hastalıkları ve belirli sağlık durumları bu tür düşüşlere katkıda bulunabilir.
Ayrıca ciddi sıvı kaybı, kan kaybı veya ağır enfeksiyonlar sonucunda ani ve tehlikeli tansiyon düşüşleri gelişebilir. Bu durumlar acil tıbbi değerlendirme gerektirir.
Hipotansiyonun Belirtileri Nelerdir?
Düşük tansiyon her zaman belirti oluşturmaz. Bazı kişiler düşük tansiyon değerlerine sahip olmalarına rağmen günlük yaşamlarını herhangi bir sorun yaşamadan sürdürebilir. Ancak kan basıncı organların ihtiyaç duyduğu kan akışını karşılayamadığında çeşitli belirtiler ortaya çıkabilir.
Hipotansiyonun yaygın belirtileri şunlardır:
- Baş dönmesi ve sersemlik hissi
- Ayağa kalkarken göz kararması
- Halsizlik ve yorgunluk
- Bulanık görme
- Mide bulantısı
- Konsantrasyon güçlüğü
- Bayılma veya bayılacak gibi olma
Belirtiler özellikle aniden ayağa kalkıldığında veya uzun süre ayakta kalındığında belirginleşebilir. Şiddetli tansiyon düşüşlerinde bilinç bulanıklığı, soğuk ve nemli cilt, hızlı solunum ve belirgin güçsüzlük görülebilir.
Bayılma, göğüs ağrısı, nefes darlığı veya bilinç değişikliği gibi ciddi belirtiler ortaya çıktığında acil sağlık yardımı alınmalıdır.
Hipotansiyon Neden Olur?
Hipotansiyonun ortaya çıkmasında birçok faktör etkili olabilir. En yaygın nedenlerden biri vücudun yeterli sıvı alamaması veya aşırı sıvı kaybetmesidir. Kusma, ishal, aşırı terleme ve yetersiz sıvı tüketimi kan hacmini azaltarak tansiyonun düşmesine yol açabilir.
Bazı kalp hastalıkları da kan basıncını etkileyebilir. Kalbin kanı yeterli güçte pompalayamaması veya kalp ritmindeki bazı bozukluklar hipotansiyona neden olabilir. Ayrıca kansızlık, hormonal sorunlar ve bazı enfeksiyonlar da tansiyon düşüklüğüyle ilişkilidir.
Tansiyon ilaçları, idrar söktürücüler ve bazı başka ilaçlar da kan basıncını düşürebilir. Bu nedenle düzenli ilaç kullanan kişilerde tekrarlayan baş dönmesi veya bayılma hissi varsa doktor değerlendirmesi önemlidir.
Gebelik sırasında dolaşım sistemindeki değişiklikler nedeniyle tansiyon normalden daha düşük seyredebilir. Bununla birlikte her tansiyon düşüklüğünün aynı nedene bağlı olmadığı unutulmamalıdır.
Hipotansiyon Nasıl Teşhis Edilir ve Kontrol Altında Tutulur?
Hipotansiyonun değerlendirilmesinde tansiyon ölçümleri, kişinin şikâyetleri ve sağlık geçmişi birlikte ele alınır. Doktor gerekli gördüğünde kişi yatarken, otururken ve ayağa kalktıktan sonra farklı ölçümler yapabilir. Böylece pozisyon değişikliğine bağlı tansiyon düşüşleri belirlenebilir.
Altta yatan nedeni araştırmak amacıyla kan testleri, kalp ritmi incelemeleri veya başka tetkikler istenebilir. Uygulanacak yöntem, kişinin durumuna göre belirlenir.
Düşük tansiyonu olan kişilerin yeterli sıvı tüketmesi, dengeli beslenmesi ve ani pozisyon değişikliklerinden kaçınması yararlı olabilir. Ancak tuz tüketimini artırmak herkes için uygun değildir. Özellikle kalp veya böbrek hastalığı bulunan kişilerin bu konuda doktor önerisine uyması gerekir.
Hipotansiyonun tedavisi, düşüklüğe neden olan faktöre bağlıdır. Bazı kişilerde özel bir tedaviye ihtiyaç duyulmazken bazı durumlarda ilaçların düzenlenmesi veya altta yatan hastalığın tedavi edilmesi gerekebilir.
Sonuç olarak hipotansiyon, bazı kişilerde doğal olarak görülebilen, bazı kişilerde ise farklı sağlık sorunlarının belirtisi olabilen bir durumdur. Tek bir tansiyon ölçümünden hareketle karar vermek yerine belirtilerin ve ölçümlerin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.