Bazı insanlar yeterince yemek yemelerine rağmen kilo kaybedebilir, kalp atışlarında hızlanma yaşayabilir veya sürekli sıcakladıklarını fark edebilir. Bu belirtilerin arkasında bazen tiroid bezinin normalden fazla çalışması bulunur. Hipertiroidi, tiroid bezinin gereğinden fazla tiroid hormonu üretmesi sonucunda ortaya çıkan bir sağlık sorunudur. Tiroid hormonları vücudun enerji kullanımını ve metabolizma hızını etkilediği için hormonların yükselmesi birçok organın çalışma düzenini değiştirebilir.Tiroid Bezi Neden Fazla Hormon Üretir?
Tiroid bezi boynun ön kısmında bulunan ve vücudun çalışma hızını düzenleyen T3 ve T4 hormonlarını üreten bir organdır. Bu hormonlar kalp atışından vücut sıcaklığına, sindirim sisteminden enerji kullanımına kadar pek çok işlevde rol oynar.
Hipertiroidinin en yaygın nedenlerinden biri Graves hastalığıdır. Bu hastalıkta bağışıklık sistemi yanlışlıkla tiroid bezini uyararak fazla hormon üretmesine neden olur.
Diğer nedenler arasında tiroid bezindeki hormon üreten nodüller, tiroid iltihapları ve bazı ilaçların fazla iyot içermesi sayılabilir. Bazen tiroid bezindeki iltihap nedeniyle depolanmış hormonlar kana karışır. Bu durumda hormon yüksekliği geçici olabilir.
Hastalığın nedeni kişiden kişiye değiştiği için yalnızca belirtilere bakarak kesin sonuca ulaşmak mümkün değildir.
Vücudun Verdiği Şaşırtıcı Sinyaller Nelerdir?
Tiroid hormonlarının yükselmesi metabolizmayı hızlandırabilir. Bu durum vücudun birçok sisteminde farklı belirtiler oluşturur.
Hipertiroidide görülebilen başlıca belirtiler şunlardır:
- Çarpıntı: Kalp normalden hızlı veya düzensiz atabilir.
- Kilo kaybı: İştah artmasına rağmen kilo verme görülebilir.
- Aşırı terleme: Kişi sıcak havalarda daha fazla rahatsızlık hissedebilir.
- Titreme: Özellikle ellerde ince titremeler ortaya çıkabilir.
- Sinirlilik ve huzursuzluk: Kaygı, gerginlik ve uyku sorunları yaşanabilir.
- Bağırsak hareketlerinde artış: Daha sık dışkılama veya ishal görülebilir.
- Kas güçsüzlüğü: Özellikle üst kol ve bacak kaslarında güç kaybı hissedilebilir.
Graves hastalığı bulunan bazı kişilerde gözlerde belirginleşme, kuruluk veya rahatsızlık da görülebilir. Ancak her hastada bütün belirtiler ortaya çıkmaz.
Hipertiroidi Tanısı Nasıl Konulur?
Hipertiroidi şüphesinde öncelikle kan testleri yapılır. Bu testlerde genellikle TSH, serbest T3 ve serbest T4 hormonlarına bakılır.
Hipertiroidide çoğunlukla TSH düşük, serbest T3 veya serbest T4 yüksek bulunur. Ancak sonuçlar hastalığın nedenine ve kişisel duruma göre değişebilir.
Doktor gerekli gördüğünde tiroid ultrasonu isteyebilir. Böylece bezin büyüklüğü, nodül bulunup bulunmadığı ve dokunun yapısı değerlendirilir. Bazı durumlarda tiroid sintigrafisi veya Graves hastalığıyla ilişkili antikor testleri de kullanılabilir.
Çarpıntı yaşayan kişilerde kalbin ritmini değerlendirmek amacıyla EKG çekilmesi de gerekebilir. Doğru tanı, hormon yüksekliğinin nedenini belirlemek ve uygun tedaviyi seçmek açısından önemlidir.
Tedaviyle Hormon Dengesi Nasıl Sağlanır?
Hipertiroidi tedavisi hastalığın nedenine, şiddetine ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir. Bazı hastalarda tiroid hormonlarının üretimini azaltan ilaçlar kullanılır. Çarpıntı ve titreme gibi belirtileri hafifletmek amacıyla doktor uygun görürse farklı ilaçlar da reçete edebilir.
Bazı durumlarda radyoaktif iyot tedavisi veya cerrahi yöntemler gündeme gelebilir. Tiroid iltihabına bağlı geçici hormon yüksekliğinde ise tedavi farklı şekilde planlanır. Bu nedenle her hastaya aynı yöntemin uygulanması doğru değildir.
Tedavi sürecinde hormon seviyelerinin düzenli aralıklarla kontrol edilmesi gerekir. İlaçların doktor önerisi dışında değiştirilmesi veya bırakılması uygun değildir.
Hipertiroidi tedavi edilmediğinde kalp ritim bozuklukları, kemik yoğunluğunda azalma ve başka sağlık sorunları gelişebilir. Yüksek ateş, çok hızlı kalp atışı, bilinç bulanıklığı ve şiddetli huzursuzluk gibi belirtiler acil değerlendirme gerektirir. Erken tanı ve düzenli takip sayesinde hormon dengesi kontrol altına alınabilir.