Glokom, göz sinirinin zamanla hasar görmesiyle ortaya çıkan ve tedavi edilmediğinde kalıcı görme kaybına neden olabilen bir göz hastalığıdır. Halk arasında göz tansiyonu olarak da bilinir.Gözün içinde sürekli üretilen ve dışarıya atılan bir sıvı bulunur. Bu sıvının dengesi bozulduğunda göz içi basıncı yükselebilir. Yüksek basınç, göz sinirine zarar verebilir. Ancak önemli bir nokta vardır: Glokom, göz içi basıncı normal olan kişilerde de gelişebilir.
Hastalık çoğu zaman yavaş ilerler ve başlangıçta belirgin şikâyet oluşturmaz. Bu nedenle kişi görme alanındaki kaybı fark ettiğinde hastalık ilerlemiş olabilir. Erken tanı, görme yetisinin korunması açısından büyük önem taşır.
Belirtileri
Glokomun belirtileri hastalığın türüne ve ilerleme hızına göre değişir. En yaygın görülen açık açılı glokom, genellikle başlangıçta sessiz ilerler.
Zaman içinde şu belirtiler ortaya çıkabilir:
- Çevresel görmede azalma: Kişi karşısındaki nesneleri görürken yan taraflardaki alanları fark etmekte zorlanabilir.
- Görme alanında daralma: Görülebilen alan giderek küçülebilir.
- Işıkların çevresinde halkalar: Bazı kişiler ışık kaynaklarının etrafında renkli halkalar görebilir.
- Bulanık görme: Görüntüde netlik kaybı yaşanabilir.
- Göz ve baş ağrısı: Özellikle bazı glokom türlerinde görülebilir.
Akut açı kapanması glokomu ise aniden gelişebilir. Şiddetli göz ağrısı, gözde kızarıklık, bulanık görme, ışıkların çevresinde halkalar ve mide bulantısı gibi belirtiler oluşturabilir. Bu durum acil göz muayenesi gerektirir.
Nedenleri ve Risk Faktörleri
Glokomun gelişiminde göz içi basıncı, göz sinirinin yapısı ve kişisel yatkınlık gibi farklı etkenler rol oynar.
Başlıca risk faktörleri şunlardır:
- Aile öyküsü: Yakın akrabalarında glokom bulunan kişilerde risk artabilir.
- İleri yaş: Yaş ilerledikçe hastalığın görülme ihtimali yükselir.
- Yüksek göz içi basıncı: Göz sinirine zarar verme riskini artırabilir.
- Diyabet: Bazı glokom türleriyle ilişkili olabilir.
- Göz yaralanmaları: Geçmişte yaşanan travmalar göz içi basıncını etkileyebilir.
- Uzun süreli kortizon kullanımı: Bazı kişilerde göz içi basıncının yükselmesine neden olabilir.
- Göz yapısı: Bazı anatomik özellikler belirli glokom türlerinin gelişmesini kolaylaştırabilir.
Glokom yalnızca göz tansiyonu yüksek olan kişilerde görülmez. Bu nedenle tek bir basınç ölçümüyle hastalığın bulunup bulunmadığına karar verilemez.
Tanı ve Tedavi
Glokom tanısı göz hastalıkları uzmanı tarafından yapılan kapsamlı muayeneyle belirlenir. Muayenede göz içi basıncı ölçülür, göz siniri incelenir ve görme alanı testleri yapılabilir. Gerekli durumlarda kornea kalınlığı ölçümü ve optik sinir görüntülemesi de kullanılır.
Tedavinin temel amacı göz sinirindeki hasarın ilerlemesini yavaşlatmak veya durdurmaktır. Glokom nedeniyle oluşmuş görme kaybı genellikle geri döndürülemez. Bu nedenle erken tanı ve düzenli takip çok önemlidir.
En yaygın tedavi yöntemlerinden biri göz damlalarıdır. Bu ilaçlar göz içi sıvısının üretimini azaltarak veya dışarıya akışını artırarak basıncı kontrol etmeye yardımcı olur.
Bazı hastalarda lazer tedavisi veya cerrahi müdahale gerekebilir. Hangi yöntemin uygulanacağı glokomun türüne, hastalığın seviyesine ve kişinin göz yapısına göre belirlenir.
Glokom uzun süre belirti vermeden ilerleyebilen ciddi bir göz hastalığıdır. Özellikle ailesinde glokom bulunan kişilerin düzenli göz muayenelerini ihmal etmemesi, görme sağlığının korunması açısından önemlidir.