Hamilelik süreci çoğu kadın için heyecan verici bir dönem olsa da bazı sağlık sorunları anne ve bebeğin sağlığını etkileyebilir. Bunlardan biri de halk arasında gebelik zehirlenmesi olarak bilinen preeklampsidir. Genellikle gebeliğin 20. haftasından sonra ortaya çıkar ve erken fark edilmediğinde ciddi sonuçlara yol açabilir.Preeklampsi, gebelik sırasında gelişen yüksek tansiyonla birlikte idrarda protein görülmesi veya böbrek, karaciğer, beyin ve kan hücreleri gibi organlarda etkilenme belirtilerinin bulunmasıyla tanımlanır. Yalnızca tansiyon yüksekliği olması her zaman preeklampsi anlamına gelmez.
Gebelik Zehirlenmesi Neden Ortaya Çıkar?
Preeklampsinin kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak plasentanın gelişimi ve anne ile plasenta arasındaki kan dolaşımındaki değişikliklerin hastalığın oluşumunda rol oynadığı düşünülmektedir.
Bazı kadınlarda görülme ihtimali daha yüksektir. Risk faktörleri arasında şunlar bulunur:
- İlk gebelik
- Daha önce preeklampsi geçirmiş olmak
- Kronik yüksek tansiyon
- Böbrek hastalıkları
- Diyabet
- Çoğul gebelik
- Bazı bağışıklık sistemi hastalıkları
- Ailede preeklampsi öyküsü
Risk faktörlerinin bulunması mutlaka gebelik zehirlenmesi gelişeceği anlamına gelmez. Düzenli gebelik kontrolleri bu nedenle büyük önem taşır.
Hangi Belirtiler Tehlike Sinyali Verir?
Preeklampsi bazı kadınlarda başlangıçta belirgin bir şikâyet oluşturmayabilir. Bu nedenle yalnızca kişinin kendini nasıl hissettiğine bakarak hastalığı anlamak mümkün değildir.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır:
- Şiddetli veya geçmeyen baş ağrısı
- Görmede bulanıklık veya ışık çakmaları
- Yüzde ve ellerde ani şişlik
- Karnın üst bölümünde, özellikle sağ tarafta ağrı
- Bulantı ve kusma
- Nefes darlığı
- Ani gelişen genel durum bozukluğu
Hamilelikte ayaklarda hafif şişlik görülebilir. Ancak aniden gelişen şişlik, şiddetli baş ağrısı veya görme değişiklikleri mutlaka değerlendirilmelidir.
Özellikle yüksek tansiyonla birlikte bu belirtilerden biri ortaya çıkarsa beklemeden tıbbi yardım alınmalıdır.
Tanı Nasıl Konur, Hangi Testler Yapılır?
Gebelik takiplerinde tansiyon ölçümü preeklampsinin erken fark edilmesi açısından önemlidir. Doktor, yüksek tansiyon saptandığında idrarda protein bulunup bulunmadığını araştırabilir.
Bunun yanında böbrek fonksiyonlarını değerlendirmek için kreatinin, karaciğerin durumunu incelemek için karaciğer enzimleri ve kan hücrelerini kontrol etmek için kan testleri yapılabilir.
Bebeğin gelişimini değerlendirmek amacıyla ultrason ve gerekli durumlarda kalp atımlarını izleyen testler kullanılabilir.
Preeklampsi yalnızca idrarda protein bulunmasıyla teşhis edilmez. Bazı kadınlarda protein kaçağı olmadan da organ etkilenmesiyle hastalık tanısı konulabilir.
Tedavi Edilmezse Anne ve Bebeği Nasıl Etkiler?
Preeklampsinin tedavisi hastalığın şiddetine, gebelik haftasına ve anne ile bebeğin sağlık durumuna göre planlanır.
Bazı durumlarda tansiyonu kontrol etmek için ilaç kullanılır ve anne yakından takip edilir. Ağır vakalarda hastaneye yatış gerekebilir. Hastalığın kesin çözümü doğumun gerçekleştirilmesidir. Doğumun zamanlaması ise anne ve bebeğin güvenliği gözetilerek belirlenir.
Tedavi edilmediğinde preeklampsi; nöbetlerle seyreden eklampsiye, HELLP sendromuna, organ hasarına ve plasentayla ilgili ciddi sorunlara yol açabilir. Bebekte ise erken doğum ve gelişme geriliği riski artabilir.
Gebelik zehirlenmesi, erken fark edilmesi ve doğru takip edilmesi gereken ciddi bir gebelik komplikasyonudur. Düzenli doktor kontrollerini aksatmamak ve olağan dışı belirtileri gecikmeden bildirmek anne ve bebek sağlığı açısından hayati önem taşır.