Çene eklem bozukluğu, alt çeneyi kafatasına bağlayan eklemde veya bu eklemi çevreleyen kaslarda ortaya çıkan sorunları ifade eder. Tıbbi olarak temporomandibular eklem bozukluğu (TME) şeklinde adlandırılır. Yemek yerken çeneden ses gelmesi, ağzı açarken zorlanma veya sabahları çene çevresinde ağrı hissedilmesi bu durumun belirtileri arasında olabilir. Peki çene eklemi neden bozulur ve hangi şikâyetler dikkate alınmalıdır?Çene Eklem Bozukluğu Neden Ortaya Çıkar?
Çene eklemi, konuşma, çiğneme ve esneme gibi günlük hareketlerde sürekli çalışan önemli bir yapıdır. Bu eklemdeki sorunlar tek bir nedene bağlı gelişmeyebilir. Çene kaslarının aşırı çalışması, eklem içindeki diskin hareketinin değişmesi veya eklemi etkileyen bazı hastalıklar şikâyetlere yol açabilir.
Diş sıkma ve diş gıcırdatma alışkanlığı, çene eklemi üzerindeki yükü artırabilen önemli faktörlerdendir. Özellikle uyku sırasında farkında olmadan dişlerini sıkan kişiler sabahları çene yorgunluğu yaşayabilir.
Çene bölgesine alınan darbeler, uzun süre ağzı açık tutmayı gerektiren işlemler ve bazı romatizmal hastalıklar da eklem sorunlarıyla ilişkili olabilir. Bununla birlikte stres, bazı kişilerde çene kaslarının istemsiz şekilde kasılmasını artırabilir.
Çene Eklem Bozukluğunun Belirtileri Nelerdir?
Çene eklem bozukluğu herkeste aynı şekilde görülmez. Bazı kişiler yalnızca çeneden gelen sesleri fark ederken bazı kişilerde ağrı ve hareket kısıtlılığı daha belirgin olabilir.
En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
- Ağız açıp kapatırken tıklama veya sürtünme sesi gelmesi
- Çene, kulak önü veya şakak bölgesinde ağrı
- Çiğneme sırasında rahatsızlık hissedilmesi
- Ağzı tamamen açmakta zorlanma
- Çenenin açılırken bir tarafa doğru kayması
- Sabahları çene kaslarında yorgunluk
- Bazı kişilerde baş ve boyun bölgesinde eşlik eden ağrılar
Önemli bir ayrıntı şudur: Çeneden ses gelmesi tek başına mutlaka hastalık olduğu anlamına gelmez. Ağrı, kilitlenme veya hareket kısıtlılığı gibi şikâyetler eşlik ediyorsa değerlendirme daha önemlidir.
Çene Eklem Bozukluğu Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı için öncelikle kişinin şikâyetleri dinlenir. Ağrının ne zaman başladığı, çene hareketleriyle artıp artmadığı ve diş sıkma alışkanlığının bulunup bulunmadığı değerlendirilir.
Diş hekimi veya ilgili uzman, çene hareketlerini inceleyerek eklem çevresindeki kasları kontrol edebilir. Gerekli görüldüğünde panoramik röntgen, bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme gibi yöntemlerden yararlanılabilir.
Her hastada görüntüleme yapılması gerekmez. Hangi incelemenin uygun olduğuna muayene bulgularına göre karar verilir. Ayrıca benzer ağrılara neden olabilecek diş, kulak ve diğer baş-boyun sorunlarının da ayırt edilmesi önemlidir.
Çene Eklem Bozukluğu Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi, sorunun nedenine ve şiddetine göre planlanır. Hafif vakalarda çeneyi zorlayan alışkanlıklardan uzak durmak, bir süre daha yumuşak yiyecekler tercih etmek ve sakız çiğnemeyi azaltmak yardımcı olabilir.
Diş sıkma sorunu bulunan kişilerde diş hekimi tarafından uygun görülen gece plağı kullanılabilir. Bazı durumlarda fizik tedavi, çene egzersizleri ve ağrı kontrolüne yönelik tedaviler de uygulanabilir.
Çenede aniden kilitlenme, ağzı açamama, şiddetli ağrı veya travma sonrasında gelişen hareket kısıtlılığı varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Çene eklemindeki sesleri her zaman tehlikeli bir durum olarak değerlendirmek doğru değildir. Ancak tekrarlayan ağrı ve hareket güçlüğü göz ardı edilmemelidir. Erken değerlendirme, gereksiz müdahalelerin önüne geçilmesine ve uygun tedavinin belirlenmesine yardımcı olur.