Soğuk algınlığı geçirdiğinizde başlayan öksürük günlerce devam ediyor, göğsünüzde doluluk hissi oluşuyor ve nefes alırken hırıltı duyuyorsanız bronşlarınız etkilenmiş olabilir. Akciğerlere hava taşıyan bu kanalların iltihaplanmasına bronşit denir.Bronşit, özellikle kış aylarında sık karşılaşılan solunum yolu rahatsızlıklarından biridir. Bazı kişilerde kısa süreli gelişip iyileşirken bazı kişilerde uzun süre devam edebilir. Hastalığın süresi ve nedeni, uygulanacak tedavi açısından önem taşır.
Bronşlar Neden İltihaplanır?
Bronşlar, soluduğumuz havayı soluk borusundan akciğerlere taşıyan hava yollarıdır. İç yüzeyleri, yabancı maddelerin ve mikroorganizmaların uzaklaştırılmasına yardımcı olan bir tabakayla kaplıdır.
Virüsler veya tahriş edici maddeler bu dokuyu etkilediğinde bronşlarda iltihaplanma meydana gelebilir. Bunun sonucunda hava yolları şişebilir ve normalden fazla mukus, yani balgam üretilebilir.
Bronşit iki temel grupta incelenir:
- Akut bronşit: Genellikle virüslerin neden olduğu, kısa süreli gelişen bronş iltihabıdır. Çoğunlukla soğuk algınlığı veya grip sonrasında ortaya çıkar.
- Kronik bronşit: Uzun süre devam eden bir durumdur. Klasik tıbbi tanımda en az iki yıl üst üste, her yıl en az üç ay balgamlı öksürük görülmesi ve diğer nedenlerin dışlanması esas alınır.
Sigara dumanı, hava kirliliği ve iş ortamındaki tozlar özellikle kronik bronşit gelişiminde etkili olabilir.
Belirtileri Nasıl Anlaşılır?
Bronşitin en belirgin özelliği öksürüktür. Bu öksürük başlangıçta kuru olabilir, ilerleyen günlerde balgamlı hâle gelebilir.
Sık görülen belirtiler şunlardır:
- Sürekli veya tekrarlayan öksürük
- Beyaz, sarı ya da yeşilimsi balgam
- Göğüste doluluk veya rahatsızlık hissi
- Hırıltılı solunum
- Hafif nefes darlığı
- Halsizlik ve yorgunluk
- Akut bronşitte bazen hafif ateş
Akut bronşitte öksürük, diğer şikâyetler azaldıktan sonra bile birkaç hafta sürebilir. Balgamın sarı veya yeşil olması tek başına bakteriyel enfeksiyon bulunduğunu göstermez.
Şiddetli nefes darlığı, göğüs ağrısı, kanlı balgam veya uzun süren yüksek ateş varsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Ani ve ciddi solunum sıkıntısında acil yardım alınması gerekir.
Tanı Nasıl Konulur?
Bronşit tanısı genellikle kişinin şikâyetleri ve doktor muayenesiyle değerlendirilir. Doktor öksürüğün ne zamandır devam ettiğini, balgam durumunu, sigara kullanımını ve yakın zamanda geçirilmiş enfeksiyonları sorgular.
Akciğerler stetoskopla dinlenerek hırıltı veya farklı solunum sesleri araştırılır. Zatürre gibi başka hastalıkların ihtimali varsa akciğer röntgeni istenebilir.
Özellikle uzun süren öksürük ve nefes darlığı bulunan kişilerde solunum fonksiyon testleri de gerekebilir. Böylece astım veya KOAH gibi hastalıkların varlığı araştırılabilir.
Tedavisi ve Korunma Yolları Nelerdir?
Akut bronşitin büyük bölümü virüslerden kaynaklandığı için antibiyotikler genellikle fayda sağlamaz. Tedavide dinlenmek, yeterli sıvı tüketmek ve doktorun uygun gördüğü belirtileri hafifletici yöntemlerden yararlanmak önemlidir.
Bakteriyel enfeksiyon düşünüldüğünde veya farklı bir hastalık saptandığında tedavi doktor tarafından yeniden düzenlenir. Kronik bronşitte ise sigaranın bırakılması, zararlı maddelerden uzak durulması ve gerekli solunum yolu ilaçlarının kullanılması önem taşır.
Bronşitten korunmak için elleri düzenli yıkamak, sigara dumanından uzak durmak, kapalı alanları havalandırmak ve önerilen aşıları yaptırmak yararlı olabilir.
Bronşit çoğu zaman uygun bakımla iyileşen bir rahatsızlıktır. Ancak öksürük uzun sürüyorsa, sık tekrarlıyorsa veya nefes darlığı eşlik ediyorsa bunun basit bir soğuk algınlığı olduğu düşünülmemelidir.