Bazı kişiler zaman içinde ayakkabı numarasının büyüdüğünü, yüz hatlarının değiştiğini veya yüzüklerinin artık parmaklarına olmadığını fark edebilir. Bu değişiklikler her zaman sıradan yaşlanma belirtileri değildir. Nadiren de olsa vücutta büyüme hormonunun gereğinden fazla üretilmesiyle ortaya çıkan akromegali adlı hastalık söz konusu olabilir.Akromegali, genellikle hipofiz bezinde bulunan iyi huylu bir tümörün büyüme hormonunu aşırı miktarda salgılaması sonucunda gelişir. Hastalık çoğunlukla yetişkinlik döneminde ortaya çıkar ve yavaş ilerlediği için uzun süre fark edilmeyebilir.
Büyüme Hormonu Fazla Salgılanırsa Ne Olur?
Büyüme hormonu, çocukluk ve ergenlik döneminde kemiklerin ve dokuların gelişmesinde önemli görev üstlenir. Yetişkinlikte ise metabolizma ve vücudun çeşitli işlevleri üzerindeki etkisini sürdürür.
Bu hormonun aşırı salgılanması, karaciğerden IGF-1 adı verilen başka bir maddenin de fazla üretilmesine neden olur. Sonuçta kemiklerde ve yumuşak dokularda zamanla büyüme meydana gelebilir.
Akromegalinin en yaygın nedeni hipofiz bezindeki iyi huylu tümörlerdir. Bu tümörler genellikle kanser değildir ancak çevresindeki dokulara baskı yapabilir ve hormon dengesini bozabilir.
Yüz Hatları ve Vücutta Hangi Değişiklikler Görülür?
Akromegali belirtileri çoğunlukla yıllar içinde gelişir. Bu nedenle kişi değişiklikleri hemen fark etmeyebilir. Yakınları, yüz görünümündeki farklılıkları daha erken gözlemleyebilir.
Sık görülebilen belirtiler şunlardır:
- El ve ayaklarda büyüme
- Ayakkabı ve yüzük numarasının değişmesi
- Burun, dudak ve çene yapısında belirginleşme
- Dişler arasında boşlukların oluşması
- Sesin kalınlaşması
- Aşırı terleme ve ciltte yağlanma
- Eklem ağrıları ve kas güçsüzlüğü
- Baş ağrısı
- Horlama ve uyku apnesi
- Görme alanında daralma
Hormon fazlalığı bazı kişilerde tansiyon, kan şekeri ve kalp sağlığıyla ilgili sorunların gelişme riskini de artırabilir.
Akromegali Tanısı Nasıl Konur?
Akromegali şüphesinde öncelikle kandaki IGF-1 düzeyi ölçülür. Bu değer, büyüme hormonunun uzun dönemli etkisini değerlendirmeye yardımcı olur.
Gerekli görüldüğünde glikoz yükleme testi yapılabilir. Bu testte sağlıklı kişilerde glikoz alımından sonra büyüme hormonunun baskılanması beklenir. Akromegalide ise hormon yeterince baskılanmayabilir.
Tanıyı desteklemek ve hipofiz bezindeki tümörün yerini belirlemek için hipofiz MR görüntülemesi istenebilir. Görme sinirlerine baskı ihtimali varsa görme alanı testi de yapılabilir.
Tanı sürecinin endokrinoloji uzmanı tarafından yürütülmesi önemlidir. Çünkü belirtiler başka hastalıklarla da karıştırılabilir.
Tedavi Edilmezse Hangi Sorunlara Yol Açabilir?
Akromegali tedavisinde amaç büyüme hormonu ve IGF-1 düzeylerini kontrol altına almak, tümörün etkilerini azaltmak ve oluşabilecek sağlık sorunlarını önlemektir.
Uygun hastalarda ilk seçeneklerden biri, hipofizdeki tümörün burun yoluyla yapılan ameliyatla çıkarılmasıdır. Bazı kişilerde ameliyat yeterli olmayabilir veya ameliyat uygun görülmeyebilir. Bu durumda hormon üretimini azaltan ilaçlar ya da radyoterapi gündeme gelebilir.
Tedavi edilmeyen akromegali; kalp ve damar hastalıkları, diyabet, yüksek tansiyon, eklem sorunları ve uyku apnesi gibi problemlere neden olabilir.
Hastalık erken fark edildiğinde tedavi başarısı ve yaşam kalitesi açısından önemli avantajlar sağlanabilir. Özellikle el, ayak ve yüz yapısında zamanla belirginleşen değişiklikler yaşayan kişilerin bir sağlık uzmanına başvurması önemlidir.